Niektórzy z Was być może wciąż się zastanawiają jak to w końcu jest z tą regułą zawartości tlenu… No, bo z jednej strony mamy twarde dowody, że dziś obowiązują inne standardy (bardziej restrykcyjne), a z drugiej producenci, sklepy i w ogóle cała branża nurkowa zdaje się jakby ten fakt ignorować. Najbardziej popularne witryny wciąż oferują Klientom np. automaty dedykowane do mieszanek zawierających do 40% zawartości tlenu. Jeden ze znanych mi sklepów poszedł już po bandzie i reklamuje automaty znanego producenta wyprodukowane do użycia z Nitroxem (czyli sztuczną mieszaniną oddechową o zawartości O2 większej niż 21%) jako, cytuję: „AUTOMAT Z CZYSTOŚCIĄ TLENOWĄ” (wklejam screena ze strony sklepu).

Postaram się wykazać, że po pierwsze NIE JEST TO ZGODNE Z PRAWDĄ (akurat oferowany model nie jest czysty tlenowo) i niestety taka informacja przekazana Klientom może narazić ich na utratę zdrowia, a nawet życia. Po drugie taka postawa (tzn. ignorowanie zmieniających się standardów) może prowadzić do kuriozalnych okoliczności… Ale po kolei.

W części II bloga, jeden z uczestników cytowanej przeze mnie dyskusji postawił taką tezę:

„Jeżeli chodzi o apeksy to z założenia jest tylko jeden model automatu czysto tlenowego XTX 40 ( z zielnym dekielkiem i ten własnie mam ) pozostałe do 40% EAN”

Jest to teza, która jest tylko częściowo prawdziwa i absolutnie wymaga komentarza i uściślenia. Jeśli już mowa o Apeksie, to faktycznie producent ma JEDEN model dedykowany do użycia z czystym tlenem (czyli automat czysty i kompatybilny tlenowo) i jest to XTX40 / DS4 w wersji M26 (oznaczenie producenta). TYLKO ten automat Apeksa może być stosowany do czystego tlenu bez żadnych dodatkowych zabiegów (mycia, czyszczenia, zmiany smarów itp). ALE UWAGA – jeśli dokładnie wczytamy się w specyfikację produktu, znajdziemy tam taki zapis:

Nitrox compatible: Yes to 100% O2 when new, out of the box.

Zwracam uwagę na mały, ale niezmiernie ważny szczegół – Apeks informuje Klienta, że wg producenta ten automat jest gotowy do użycia z czystym tlenem „po wyjęciu z pudełka”. Oczywiście oznacza to, że kiedy kupimy, rozpakujemy i przykręcimy automat do butli nurkowej z czystym tlenem nic niebezpiecznego się nie wydarzy, bo producent zastosował odpowiednie metody produkcji i materiały (i pod warunkiem, że butla i zawór się do tego nadają). Po drugie, „po wyjęciu z pudełka” oznacza, że Apeks jako producent bierze odpowiedzialność za czystość i kompatybilność tlenową tego automatu właśnie do tego momentu: rozpakowania. Gdyby, nie daj Boże, doszło do jakiegoś incydentu, to klauzula „po wyjęciu z pudełka” przenosi odpowiedzialność za to, co wydarzyło się od momentu rozpakowania do momentu użycia automatu na użytkownika. Czy oznacza to, że automat po wyjęciu z pudełka traci swoje właściwości? Praktycznie rzecz biorąc nie, ale trzeba pamiętać, że stan czystości tlenowej jest bardzo ulotny* i Apeks zdaje sobie z tego sprawę. Kto z Was przechowuje automaty do Nitroxu czy do tzw. tleniaków w zamykanych workach, w których znajduje się czyste powietrze klasy „J” i montuje je do butli mając np. założone jednorazowe rękawiczki? A tak powinniśmy postępować jeśli chcielibyśmy utrzymać stan czystości tlenowej do następnego wymaganego serwisu. Oczywiście, pewnie niejeden popuka się w głowę w tym momencie – tak, macie rację, pewnie nikt tak nie robi, ale musimy sobie zdawać sprawę, że kwestia czystości tlenowej automatu to coś więcej niż tylko umycie – to również odpowiednie użytkowanie i przechowywanie.

*O tym jak „ulotny” jest stan czystości tlenowej przeczytasz m.in. tu: (kliknij przycisk)

Jeśli chodzi o pozostałe „Nitroxowe” automaty ze stajni Apeksa to jest ich całkiem sporo (poniższy link rozwiewa wszelkie wątpliwości – po otwarciu strony, przewiń w dół aż do sekcji „NITROX”), ALE NIE SĄ TO AUTOMATY, KTÓRE SĄ CZYSTE TLENOWO (i dlatego w/w wpis na stronie sklepu jest niewłaściwy, z tym, że winy producenta nie ma tu żadnej)!

Linia „Nitroxowa” Apeksa

Aby sprawdzić do czego przygotował je producent należy sprawdzić opis techniczny produktu, a tam znajdziemy taki zapis:

Nitrox compatible: Yes to 40% O2 when new, out of the box / Can be O2 cleaned to 100%.

Widzicie różnicę? Te automaty, ze względu na użyte w nich materiały, mogą „po wyjęciu z pudełka” być używane z mieszaninami zawierającymi tlen do 40% objętości (czyli wg „starej” reguły). Użycie takiego automatu do czystego tlenu WYMAGA SPECJALNEGO MYCIA. Przez „specjalne” rozumiem mycie z zastosowaniem środków i metod przewidzianych do uzyskiwania czystości tlenowej i przez wykwalifikowany personel (czyli np. certyfikowanego technika). Niestety obiegowe opinie, że tzw. serwis czystości tlenowej to nic innego jak zwykły serwis + smar kompatybilny tlenowo są po prostu błędne. Kto jest zainteresowany tym, jak powinno być zorganizowane uzyskiwanie czystości tlenowej dla sprzętu do nurkowania może zerknąć np. do materiałów wydanych przez Scuba Industries Trade Association, broszurka nazywa się „Diving Equipment in Oxygen Service – guidance for cleaning, inspection and labelling of items for use as part of a diving system”.

I jeszcze jeden komentarz a propos nazwy automatu – Apeks swój czysty tlenowo model nazwał „M26”. M26 oznacza specjalny gwint, który zgodnie z europejską normą EN144-3 musi być stosowany jeśli sprzęt jest używany z mieszaninami zawierającymi powyżej 22% tlenu (tak, tak – stara, dobra Unia też już dawno przestała uznawać, że reguła 40% jest właściwa). Taki gwint nie pasuje do standardowego gwintu M25 stosowanego w sprzęcie do nurkowania.

A tymczasem, co w takim razie ze „standardową” linią produktów Apeksa (tzn. oficjalnie nie dedykowanych do Nitroxu czy czystego tlenu)? Na logikę, wypadałoby żeby te automaty miały „glejt” na używanie tylko i wyłącznie do powietrza – wtedy mielibyśmy porządek. Nic z tych rzeczy 🙂 Weźmy pierwszy lepszy automat „standardowy” – np. XTX50. Klikamy na specyfikację techniczną i… o zgrozo :), czytamy:

Nitrox compatible: Yes to 40% O2 when new, out of the box / Can be cleaned to 100%

I tak jest również w przypadku modeli XTX40, XTX100 itp. Chciałoby się krzyknąć: WTF? Nie tylko ten „zwykły” automat może być stosowany z Nitroxem do 40% „po wyjęciu z pudełka”, ALE RÓWNIEŻ, PO UMYCIU, MOŻE BYĆ STOSOWANY DO CZYSTEGO TLENU! To w taki razie czym one się różnią? Jeśli i jedne i drugie po umyciu można używać z czystym tlenem to różnica może być tylko jedna – gwint. Tak, jak próbowałem to wyjaśnić wyżej, w Europie wszystko, co ma „oficjalnie” działać z mieszaninami pow. 22% zawartości O2 musi być wyposażone w gwint dedykowany do tego typu sprzętów i urządzeń (M26). Czyli „tlenowe” i „nitroxowe” automaty będą miały gwint M26 i aby je podłączyć do butli nurkowej, ona również powinna być wyposażona w zawór z takim gwintem. Automaty „zwykłe” będą miały gwint M25 – czyli powszechnie używany w sprzęcie do nurkowania. Oczywiście producent pisze m.in. jeszcze o innych warunkach produkcji automatów: te do Nitroxu są produkowane w specjalnej atmosferze (Klasa czystości „J”), ale w zasadzie to koniec różnic.

Napisałem wyżej, że niewłaściwe „reklamowanie” produktów może narazić Klienta na niebezpieczeństwo. Myślę, że teraz to rozumiecie – wystarczy, że osoba, która kupi taki rzekomo „czysty tlenowo” automat, podłączy go bez uprzednich zabiegów do butli z czystym tlenem i może okazać się, że dojdzie do incydentu. I nie mam na myśli spektakularnego pożaru czy wybuchu – musimy zdawać sobie sprawę, że tlen niesie ze sobą ryzyka choćby zatrucia tlenkiem węgla. Wynika to stąd, że zanieczyszczenia (lub niekompatybilne tlenowo materiały) mogą reagować z czystym tlenem i spalać się (utleniać) – co prawda bez płomienia i dymu – ale to wystarczy do emisji niebezpiecznych dla człowieka produktów spalania, które będziemy wdychać przez 2 stopień automatu. Kto choć raz rozbierał do mycia np. stage używany do akcelerowanej dekompresji z użyciem czystego tlenu wie o czym mówię 😛

OK, sporo tego więc odpocznijmy trochę, a w części 4 bloga do głosu dopuścimy producentów butli do nurkowania i ponownie wrócimy do reguły 40% – temat wymaga dalszych wyjaśnień.

(RK)