Zacznijmy od zdefiniowania kilku bardzo ważnych pojęć, które będą używane w dalszych częściach bloga:

  1. Atmosfera bogata w tlen – środowisko, w którym procentowa zawartość tlenu (objętościowo) sięga do 100% zawartości O2.
  2. Czystość tlenowa – stan pojedynczego elementu, komponentu (złożonego z kilku elementów) lub całego systemu, który umożliwia zastosowanie do pracy w atmosferze bogatej w tlen ze względu na brak zanieczyszczeń mogących być przyczyną zapłonu i w konsekwencji pożaru lub eksplozji. Czystość tlenową można uzyskać stosując specjalne procedury czyszczenia i dedykowane środki chemiczne. UWAGA: procedury czyszczenia i uzyskiwania “czystości tlenowej” powinny być przeprowadzane przez uprawnione do tego osoby.
  3. Kompatybilność tlenowa – oznacza możliwość pracy w atmosferze bogatej w tlen, pod ciśnieniami i w temperaturach roboczych panujących w systemie podczas pracy. Jeśli jakiś element (lub większa całość) jest kompatybilny tlenowo, to znaczy, że materiał, z którego jest on wykonany nie będzie reagował z tlenem w warunkach roboczych. Kompatybilność tlenowa może również oznaczać np. specjalnie zaprojektowany kształt systemu minimalizujący ryzyko gwałtownych, lokalnych wzrostów ciśnienia, które mogą z kolei prowadzić do lokalnych wzrostów temperatury i w efekcie do zapłonu.
    Czym różni się „czystość” od „kompatybilności” tlenowej? Najprościej wyjaśnić to na przykładzie: jeśli weźmiemy o-ring wykonany z tradycyjnej mieszanki gumowej to nigdy nie będzie on „kompatybilny” tlenowo, gdyż oparta na węglowodorach guma będzie reagować z tlenem. Nic nie stoi jednak na przeszkodzie, aby taki „niekompatybilny” o-ring oczyścić ze wszystkich zanieczyszczeń w procesie mycia i doprowadzić go do stanu „czystości” tlenowej. Zatem jak widać, można mieć element czysty tlenowo, ALE ze względu na właściwości (np. materiał, z którego element jest wykonany) taki element NIGDY nie powinien być użyty w systemie tlenowym.
     
  4. System tlenowy – w literaturze angielskojęzycznej funkcjonuje termin “oxygen service”, do którego nie znalazłem dobrego polskiego odpowiednika. Dlaczego? Otóż, w oryginale termin “oxygen service” oznacza system, który jest zarówno czysty jak i kompatybilny tlenowo. W Polsce dość często spotykamy wyłącznie sformułowanie “czysty tlenowo” (np. “automat oddechowy czysty tlenowo”). Dlatego też, bardziej adekwatne jest określenie “system tlenowy” oznaczające system, który spełnia obydwa warunki do pracy w atmosferach bogatych w tlen. Myślę, że ma to również praktyczne uzasadnienie – element, komponent lub system, który nie spełnia OBU warunków (czystości i kompatybilności tlenowej) nie może być stosowany do pracy w atmosferze bogatej w tlen.
  5. Zanieczyszczenie (systemu tlenowego) – chodzi o niepożądaną substancję, znajdującą się w systemie tlenowym (np. na skutek degradacji warunków pracy tego systemu lub przypadkowy kontakt ze źródłem zanieczyszczeń), która może negatywnie wpłynąć na żywotność, niezawodność i bezpieczeństwo operacyjne systemu. Poniżej przytaczam listę typowych zanieczyszczeń (usunięcie ich w procesie czyszczenia pozwoli na uzyskanie “czystości tlenowej”):
    1. Smary i oleje oparte na węglowodorach
    2. Woda
    3. Drobiny brudu (kurzu)
    4. Włosy, skóra
    5. Strzępy włókien/materiałów
    6. Opiłki, łuski
    7. Rdza, utlenione powierzchnie
    8. Farby i lakiery
    9. Rozpuszczalniki
  6. Powietrze kompatybilne tlenowo – jest to powietrze, którego skład umożliwia stosowanie w systemach tlenowych. Istnieje wiele norm określających skład takiego powietrza, natomiast najważniejsze parametry takiego powietrza to:
    1. Zawartość węglowodorów w postaci skondensowanej – max 0,1mg/m3
    2. Zawartość węglowodorów w postaci gazowej – max 15 ppm
    3. Zawartość pary wodnej (określona jako temperatura punktu rosy) –  -50 stopni Celsjusza
    4. Zawartość dwutlenku węgla – max 500 ppm
    5. Zawartość tlenku węgla – max 2 ppm
    6. niektóre źródła podają również brak cząsteczek o średnicy większej niż X um (gdzie X waha się w zależności od standardu od 2 do 300 mikrometrów)
Czy mogę zatem nabijać swojego „tleniaka” powietrzem? TAK, pod warunkiem, że na wyjściu systemu, który służy do nabicia naszej butli to powietrze będzie spełniać warunki kompatybilności tlenowej. UWAGA – spełnienie warunku „kompatybilności tlenowej” nie jest wcale łatwe (bo wymaga np. bardzo skrupulatnej wymiany filtrów, okresowych myć, przeglądów sprężarki i innych elementu systemu itp.) więc NIE KAŻDE centrum nurkowe czy sprężarkownia faktycznie są w stanie zapewnić wymagane parametry.

c.d.n.

(RK)